Każdego roku miliony metrów kabli są instalowane we wszystkich typach budynków i podlegają różnym warunkom środowiskowym. Ze względu na dopuszczalne wymogi istotne jest, aby wiedzieć, które okablowanie jest odpowiednie do określonej sytuacji. Ważne jest również, aby móc prawidłowo zidentyfikować te lokalizacje.

   Oznaczenia powiązane z produktem, informacje czy są na liście klasyfikacji lub weryfikacji UL. W aktualnym wydaniu przewodnika „Marking and Application Guide Wire and Cable” (link *.pdf) zawarte są wszystkie informacje niezbędne do zapewnienia zgodności instalacji. Wskazówki dotyczące oznakowania i zastosowania produktów mają na celu pomoc organom kodującym, projektantom i instalatorom w określeniu przydatności urządzeń certyfikowanych przez UL do użytku w określonej instalacji. Przewodniki opisują standardy stosowane do zbadania produktów, pożądanych kodów instalacyjnych, oznaczeń produktów i innych informacji, które można wykorzystać do weryfikacji produktu, zgodnie z jego certyfikacją. (spis przewodników strona UL)

Geneza i historia Underwriter Laboratories

   Laboratorium UL jest amerykańską firmą doradczą ds. bezpieczeństwa i certyfikacji z siedzibą w Northbrook w stanie Illinois. Prowadzi biura w 46 krajach – również w Polsce. Założona w 1894r. jako biuro Elektryków Ubezpieczycieli (Biuro Krajowej Rady Ochrony Pożarowej), była znana w całym stuleciu jako Underwriter Laboratories i uczestniczyła w analizie bezpieczeństwa wielu nowych technologii z tamtego wieku, publiczne zaopatrzenie w energię elektryczną oraz opracowanie norm bezpieczeństwa urządzeń i komponentów elektrycznych. (źródło Wikipedia). Organizacja wydaje certyfikaty dotyczące palności tworzyw sztucznych UL i RU (ang. Recognized Component Mark). (wszystkie dostępne certyfikaty UL).

Edukacja, nie boli

   Norma UL 94, dotyczy bezpieczeństwa palności tworzyw sztucznych opublikowana przez Underwriters Laboratories w USA. Norma określa tendencję materiału do gaszenia lub rozprzestrzeniania płomienia, gdy próbka została zapalona.

   Poniższa klasyfikacja określa parametry palności od najniższych (najmniej opóźniających palenie) do najwyższych (najbardziej):

• HB: powolne spalanie na próbce poziomej; szybkość spalania <76 mm / min dla grubości < 3 mm lub stopień zatrzymania przed 100 mm (PDF);
• V-2: palenie zatrzymuje się w ciągu 30 sekund na próbce pionowej; kroplówki płonących cząstek są dozwolone;
• V-1: palenie zatrzymuje się w ciągu 30 sekund na próbce pionowej; krople cząstek dozwolone, dopóki nie są zapalone;
• V-0: spalanie zatrzymuje się w ciągu 10 sekund na próbce pionowej; krople cząstek dozwolone, dopóki nie są zapalone;
• 5VB: palenie zatrzymuje się w ciągu 60 sekund na próbce pionowej; nie dopuszcza się kapania; próbki płytki nazębnej mogą rozwinąć się w otwór;
• 5VA: palenie zatrzymuje się w ciągu 60 sekund na próbce pionowej; nie dopuszcza się kapania; próbki płytki nazębnej nie mogą rozwinąć otworu.

   Testy są zazwyczaj przeprowadzane na próbce o wymiarach: 12.7cm (5.0″) / 1.27cm (0.5″) i minimalnej zatwierdzonej grubości. Dla wartości 5VA i 5VB przeprowadza się testy na próbkach baru i płytki nazębnej, a źródło zapłonu płomienia jest około pięciokrotnie cięższe niż w przypadku innych materiałów.

   Przebieg testu można zaobserwować na poniższym filmie. Próbki użyte do testów to tworzywa sztuczne, które w zależności od klasy palności palą się i wydzielają szkodliwe gazy lub gasną po paru sekundach:
https://www.youtube.com/embed/6ZUWAA98F7g

Statusy certyfikacji UL

Standard UL stosuje różne oznaczenia certyfikacji w zależności od przeznaczenia produktu. Najczęściej spotykane to status „Listed”, który potwierdza, że gotowy wyrób może być bezpiecznie sprzedawany i użytkowany bezpośrednio przez klienta końcowego. Inny popularny status to „Recognized”, przeznaczony dla elementów stosowanych wyłącznie do montażu wewnątrz większych urządzeń lub systemów – dopiero całość przechodzi wtedy pełną ocenę. Istnieje także „Classified”, stosowany, gdy wyrób musi spełniać dodatkowe, wybrane kryteria norm (np. związane z ogniem lub środowiskiem). Certyfikat „Certified” najczęściej pojawia się w kontekście międzynarodowym lub kanadyjskim i oznacza ogólną zgodność z wymaganiami UL.

Główne statusy UL:

• UL Listed (Listed)
• UL Recognized (Recognized Component)
• UL Classified
• UL Certified
• UL Verified
• UL Enhanced Mark (np. Enhanced Fire Safety)

Najczęściej spotykane w praktyce:

• Listed – gotowy produkt końcowy
• Recognized – komponent do wbudowania, np. UL Recognized: E136577 – oznacza, że komponent Panduit przeszedł testy UL i jest uznany jako bezpieczny, ale tylko do wbudowania w gotowe urządzenie / system (nie jako samodzielny produkt końcowy dla użytkownika) jest to status UL Recognized Component czyli nie pełny UL Listed.
• Classified – zgodność z dodatkowymi normami (np. pożarowe)

   Do firmy Panduit przypisane są różne numery plików UL (ang. File Number) oznaczone jako UL E00000. Format „E + liczba” : „E” = Electrical / Electronic components (UL Recognized Component) | „Liczba” = kolejny, unikalny identyfikator nadany przez UL przy rejestracji firmy/produktu. Każda firma ma własny, unikalny numer E-file (np. E12345, E987654).

Popularne pliki E-file stosowane w firmie Panduit

Certyfikat UL E136577 | UL94 | UL 62275 – dotyczy akcesoriów do mocowania przewodów i opasek kablowych (cable tie mounts, positioning devices). Dotyczy głównie kategorii ZODZ2 / ZODZ7 – UL Recognized. Obie kategorie dotyczą akcesoriów do zarządzania kablami wg normy UL 62275 / CSA C22.2 No. 62275. ZODZ2 – UL Recognized Component (USA) – komponenty do montowania przewodów (cable ties, mounts, fixing devices), przeznaczone do fabrycznego montażu w urządzeniach. ZODZ7 – UL Certified for Canada – te same produkty, ale certyfikowane do Kanady (Listed / Certified, nie tylko Recognized Component). Co oznacza, że te kategorie spełniają wymagania norm UL 62275 oraz CSA C22.2 No. 62275 (harmonizowane z IEC 62275), w zależności od typu (np. Type 1, 2, 11, 21); (link PDF)

Typy w certyfikacji UL 62275 / CSA C22.2 No. 62275 (PDF):

• Type 1 — nonmetallic/composite, zachowuje ≥50% wytrzymałości po testach środowiskowych
• Type 11 — jak Type 1 + materiał z dodatkową kwalifikacją długoterminową (UL 746B, RTI)
• Type 2 — metallic/nonmetallic/composite, zachowuje 100% wytrzymałości po testach
• Type 21 — jak Type 2 + materiał z dodatkową kwalifikacją długoterminową (wyższa niezawodność termiczna)
• Typ 1/11 — test „Breaking” (50% po starzeniu) Typ 2/21 — test „Withstand 1 min” (100% po starzeniu)
• Type 11 i 21 — tylko USA/Kanada, wyższa pewność długoterminowej wydajności materiału.

W praktyce, jeśli nie ma wymogu Type 21 to Type 2 w zupełności wystarcza i jest tańszy oraz jeśli produkt spełnia Type 21, to automatycznie spełnia też Type 2:

• only Type 2 – wystarczy do większości instalacji przemysłowych / komercyjnych
• Type 21 – wymagany tam, gdzie klient końcowy lub specyfikacja żąda wyższej pewności długoterminowej (military, aerospace, krytyczne aplikacje, wyższe temperatury)

Certyfikat UL E141152 | UL 568 | UL 1565 – dotyczy osłon, kanałów kablowych (surface raceways, cable raceways, ducting, trunking), akcesoriów do zarządzania kablami (covers, fittings, divider walls). Spełnia normę UL 568 (Nonmetallic Cable Tray Systems) lub UL 1565 (Positioning Devices / Surface Raceways) – kategorie: QIQZ (USA – Recognized Component – Surface Raceways) oraz QIQZ7 (Kanada).

Wybieraj mądrze

Nie wszystkie rodzaje przewodów i kabli muszą mieć wymagane oznaczenia znaku UL. Zamiast tego może być zastosowany kompletny znak towarowy (na wszystkie elementy na przykład szafy serwerowej) przypięty do obudowy lub pudełka. Znak UL Listed jest jedynym oznaczeniem używanym do wskazania, że produkt jest na liście UL. Istnieje możliwość sprawdzenia produktu czy jest na liście UL Listed (link) lub (link)

   Kanon certyfikacyjny spełnia wymagania regulacyjne sektora tranzytu masowego i innych zastosowań, gdzie pożar i bezpieczeństwo publiczne są krytycznie ważne, takich jak wieżowce, pociągi, autobusy, statki, platformy naftowe i gazowe oraz inne podobne środowiska.

Przykładowo, certyfikat UL 2416 to norma UL dotycząca cabinetów, obudów i systemów rack dla sprzętu IT, audio/video oraz technologii komunikacyjnych (Audio/Video, Information and Communication Technology Equipment Cabinet, Enclosure and Rack Systems). Świadczy o spełnieniu wymagań bezpieczeństwa:

• nośność konstrukcji (load capacity),
• odporność na przewrócenie (stability/tip-over),
• palność materiałów,
• integralność strukturalna,
• wentylacja i zarządzanie ciepłem,
• bezpieczeństwo elektryczne i mechaniczne.

Certyfikat UL 2416 oznacza, że produkt (np. rack, szafa, manager kablowy Panduit) przeszedł testy UL i jest uznawany za bezpieczny w tych zastosowaniach.

   Firma CCCA (ang. Communications Cable Connectivity Association, firma reprezentuje czołowych producentów wyrobów kablowych m.in też firmę Panduit, dystrybutorów i dostawców materiałów, które mają wpływ na jakość, wydajność i społeczne potrzeby infrastruktury okablowania strukturalnego) przedstawia na poniższym filmie krótkie wprowadzenie dotyczące problemów z sfałszowanymi kablami z certyfikatem UL i pokazuje test pożarowy oraz spektakularne wyniki.

   Są zakłady produkujące kable komunikacyjne, które nie spełniają norm dotyczących bezpieczeństwa pożarowego i zabezpieczenia życia. Jednak oznakowane są wszystkimi oznaczeniami, które można znaleźć na prawidłowo skonstruowanym kablu. Firma CCCA przeprowadziła ten test pożarowy, aby poinformować, że istnieją na rynku fałszywe kable, które są zazwyczaj kupowane po cenach „okazyjnych” w internecie.

    Podwykonawcy muszą mieć świadomość, że są odpowiedzialni za bezpieczeństwo ludzi, jeśli wykorzystywany jest kabel z podrobionym certyfikatem UL nawet jeśli fałszywa specyfikacja producenta przedstawia ją jako zgodną.

Czy warto na tym oszczędzać? Odpowiedź pozostawiam Państwu do weryfikacji.

Ku przestrodze

   Dnia 14 czerwca 2017r. spłonął wieżowiec w Londynie. Według źródeł BBC: „Przyczyną tak szybkiego palenia się konstrukcji było spięcie spowodowane niesprawną lodówką i izolacja z pianki, która wypełniała panele na fasadzie wieżowca, była ona dla mieszkańców śmiertelnym zagrożeniem. Gdy budynek zaczął płonąć, według ekspertów – do każdego mieszkania mogła dotrzeć wystarczająca ilość niebezpiecznej substancji znanej jako cyjanowodór (nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z wodoru, węgla i azotu, będący bezbarwną, lotną i silnie trującą cieczą o zapachu gorzkich migdałów), żeby zabić wszystkich ludzi, którzy znajdowali się w środku. Panele zainstalowano w 2016 roku podczas remontu wieżowca. Były łatwopalne, nie spełniały norm i kosztowały zaledwie dwa funty mniej za metr kwadratowy, niż płyty ognioodporne„.

    Wniosek nasuwa się sam, oszczędzanie na materiałach może mieć bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo. Stosunek ceny do jakości jest nieistotny w porównaniu do bezcennego życia.

W kolejnym artykule „Dlaczego Halogen-Free” przedstawię warunki decydujące o tym, że warto wybrać towary spełniające certyfikat UL.

Certyfikaty o niepalności UL94 wysyłane są bezpośrednio od producenta do klienta, na wyraźną prośbę klienta – w przypadku firmy Panduit certyfikaty wysyłane są z USA.

Artykuł na moim prywatnym blogu: UL94.