Zapewne słyszałeś, o filmie katastroficznym z 2016r. (mój ulubiony gatunek) pt. „Deepwater Horizon” inspirowany prawdziwymi wydarzeniami (źródło), dzięki temu możesz zobaczyć jak trudne warunki pracy panują na platformie wiertniczej. Poniżej zwiastun filmu, który obrazuje zaistniałą sytuację.

• ogromne przeciążenia;
• wibracje;
• promieniowanie;
• trudne warunki atmosferyczne;
• korozję;
• ekstremalne temperatury.

   Które wpływają negatywnie zarówno na pracowników jak i towary używane w tych miejscach. Pomyśl czego może brakować w tych przemysłach. Przede wszystkim wytrzymałych towarów już nie mówiąc o wysoce jakościowych.

   Zauważ, że ludzie pracujący na morzu, pod ziemią lub na wysokości w razie kłopotów mają do dyspozycji tylko to co mają pod ręką. Wymogi w strefach zagrożenia życia określane są przez konkretne instytucje zarówno odnośnie przepisów bhp jak i towarów tam stosowanych. Zazwyczaj są to drogie towary i nikogo ten fakt nie dziwi. Kryteria takie jak wytrzymałość materiału z jakiego są wykonane potwierdzają normy. Jako ciekawostkę podam Ci temperaturę wrzenia oleju napędowego, która wynosi 385.0°C, ale już samego zapłonu jest stosunkowo niewielka 55.0°C. Dlaczego podaję temperaturę? Odpowiedź jest w akapicie dotyczącym materiałów. Ale najpierw..

Innowacyjna jednoczęściowa konstrukcja

   Czy zdarzyło się Tobie trzymać w ręku opaskę metalową z różnych firm? Zastanawiałeś się wtedy kto wymyślił i opatentował charakterystyczną jednoczęściową konstrukcję główki? Nie? Ja ostatnio się nad tym zastanawiałem. Jeżeli się nie domyślasz to powiem Ci, że w 1980r. wymyślili i opatentowali to Panowie z firmy Panduit: Joseph A. Chopp, Jr.Larry S. Mohr. (źródło). Od tamtej pory patent jest wykorzystywany i sprzedawany do innych firm.

   Innowacyjna jednoczęściowa konstrukcja główki w tym wypadku jest synergistyczna (kompatybilna). Tuż po wsunięciu opaski do główki kulka w główce zaciska się w dowolnym miejscu na wsuniętej opasce i uniemożliwia jej wysunięcie. Dodatkowa zakładka (widoczna na poniższym schemacie) blokuje kulkę i opaskę wsuniętą do główki blokującej. Metal trze o metal i nie ma takiej siły aby fizycznie wyciągnąć opaskę z główki. Kulka zaciska się grawitacyjnie tuż pod osłoną kulki.

   Koszty wykonania materiału, czas montażu i zwiększone bezpieczeństwo powoduje obniżenie całkowitego kosztu instalacji co obrazuje poniższy wykres. Zaokrąglone krawędzie opasek zabezpieczają operatora przed uszkodzeniem ciała i niwelują częste wypadki przy pracy.

Nadzwyczajne tworzywo do trudnych warunków

   Konstrukcja główki to jedno, drugie i bardzo istotne to materiały z jakich są wykonane opaski oraz ekstremalne ich właściwości. Wracając do odpowiedzi na pytanie ze wstępu, dlaczego podałem temperaturę wrzenia oleju napędowego, która wynosi 385°C. Wydaje się, że jest wysoka. Na poniższym wykresie możesz zaobserwować, że górna granica odporności opasek na temperaturę kształtuje się w granicach 538°C (1000°F). To jest naprawdę wysoka temperatura.

Zakres odporności na temperaturę

   Opaski ze stali nierdzewnej muszą wytrzymywać w trudnych warunkach, gdyż ma to bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo ludzi. Opaski metalowe oferowane przez firmę Panduit gwarantują wysoką jakość, bo wykonane są z różnych wytrzymałych materiałów:

• stal nierdzewna AISI 201 (ang. American Iron and Steel Institute) z grupy Pan-Steel charakteryzuje ją: doskonała rozciągliwość, odporność na utlenianie i na wiele innych umiarkowanych czynników korozyjnych. Używana wszędzie tam gdzie wymagana jest największa wytrzymałość. Temperatura pracy: -80°C (-112°F) do 538°C (1000°F). Symbol taśmy firmy Panduit – MS75 (ang. Metal Strap).
  

• stal nierdzewna austenityczna AISI 304 / 1.4301 / V2A (potocznie zwana nierdzewką) z grupy Pan-Steel charakteryzuje ją: wyjątkowa odporność na korozję w agresywnym środowisku i doskonała spawalność. Stosowana tam gdzie nie ma dużego zagrożenia chemicznego ze strony kwasów, zastosowanie w przemyśle papierniczym, przetwórstwie żywności oraz m.in. w aparaturze medycznej (w wymiennikach ciepła). Temperatura pracy: -80°C (-112°F) do 538°C (1000°F). Symbol opasek firmy Panduit – MLT(ang. Metal Locking Tie).
  

• stal nierdzewna austenityczna AISI 316 / 1.4401 / V4A (potocznie zwana kwasówką) z grupy Pan-Steel charakteryzuje ją: odporność na kwasy – skład chemiczny z dodatkiem m.in molibden Mo = 2-2.5% powoduje wzrost odporności na korozję wżerową (ang. pitting) w środowisku z jonami chlorkowymi (źródło). Temperatura pracy: -80°C (-112°F) do 538°C (1000°F). Symbol opasek firmy Panduit – MLT (ang. Metal Locking Tie).
  

• stal nierdzewna AISI 316 z grupy Pan-Steel w częściowej powłoce (ang. coated) polimeru Nylon 11 charakteryzują ją: odporność na korozję w kontakcie z innymi metalami, halogen-free, niskie wytwarzanie dymu, odporność UV. Temperatura pracy: -40°C (-40°F) do 140°C (285°F). Symbol opasek firmy Panduit – MLTC (ang. Metal Locking Tie Coated).

• stal nierdzewna AISI 316 z grupy Pan-Steel w całościowej powłoce Poliester (broszura) charakteryzują ją: odporność na korozję w kontakcie z innymi metalami, halogen-free, niskie wytwarzanie dymu, odporność UV. Temperatura pracy: -40°C (-40°F) do 150°C (302°F). Symbol opasek firmy Panduit – MLTFC (ang. Metal Locking Tie Full Coated). Dostępne w 6 różnych kolorach.
  

• aluminium z grupy Pan-Alum charakteryzują ją: wybitna lekkość i elastyczność, nie ulega korozji w połączeniu z inną stalą. Szeroki zakres temperatury pracy: od -60°C (-76°F) do 100°C (212°F). Symbol opasek firmy Panduit – MLT – LPAL (ang. Metal Locking Tie Pan Aluminium).
  

   W zależności od konkretnego materiału zmieniają się właściwości i specyfikacja zastosowania. Najlepszą odporność chemiczną, ma stal nierdzewna 316 z kolei najwyższą odporność na palność certyfikatu UL94 w kategorii V-2 ma tylko stal w powłoce Nylon 11. Jak sam widzisz temat jest ciekawy i zamierzam go rozwinąć w kolejnych artykułach już bardziej szczegółowo pod względem konkretnych grup i modeli.

   Jeżeli ważna dla Ciebie jest jedna z poniższych cech, to dobrze trafiłeś. Mówię tu o:

• wysokiej wytrzymałości na rozciąganie – wyrażana najczęściej w newtonach [N] określa siłę nacisku;
• skrajne temperatury pracy – można pomyśleć, że im wyższa temperatura tym mniejsza wytrzymałość, okazuje się to błędne;
• długa żywotność – trwała użyteczność nawet do 30 lat;
• odporność na warunki atmosferyczne;
• odporność chemiczna;
• odporność na promieniowanie;
• identyfikacja permanentna;
• narzędziach do montażu opasek ze stali nierdzewnej.

   Na wykresie przedstawiona jest wytrzymałość na rozciąganie w długim okresie użytkowania (wyrażona w funtach = 250 lbs = 113,40kg – częściej jednak siła naprężenia wyrażana jest w Newtonach: 1112 N). Firma Panduit przeprowadziła test, który zobrazowany jest na poniższym wykresie. Opaski były narażone na działanie czynników atmosferycznych poza zakładem produkcyjnym (w miasteczku New Lenox stanu Illinois w USA) przez dłuższy czas (od 1985 do 1996). Jednak mimo upływu czasu nie utraciły właściwości i nie uległy korozji. Wytrzymałość na rozciąganie w pętlach wzrosła od pierwszego roku i pozostawała stabilna przez przeszło 11 lat.

   Innym razem opaski zostały zanurzone w: 1-hydraulicznym płynie, 2-turbinowym paliwie, 3-oleju i 4-izopropylowym alkoholu przez 4 godziny w temperaturze 50°C (122°F). Zgodnie z normą SAE AS23190/3 (link) części poddano następnie próbie rozciągania w najmniejszej pętli – oczywiście przeszły ją pozytywnie.

                                 Wytrzymałość na rozciąganie pętli [lbs.]

Zastosowania w różnych przemysłach

   Poniżej przedstawiam przykłady przemysłów, w których opaski ze stali nierdzewnej są niezbędne i są w ciągłym użyciu.

• Stocznie (ang. Shipbuilding) – budowa statków, przedłużanie, budowa jachtów, mocowanie kabli w korytach kablowych. Główną funkcją opasek jest zapewnienie przedłużonej żywotności co stanowczo zmniejsza konieczność okresowych modyfikacji. Właściwość taka jak niepalność przeciwdziała w trakcie pożaru uwalnianiu się toksycznych lub szkodliwych gazów. Zaokrąglone krawędzie są bezpieczne w użyciu i nie ranią rąk instalatora ani nie uszkadzają izolacji kabla.
  

                                Stocznia Remontowa w Gdańsku

• Platformy wiertnicze (ang. offshore) – opaski zapewniają doskonałą ochronę antykorozyjną w środowisku występowania mgieł solnych, co znacznie wydłuża żywotność i zmniejsza konieczność okresowych modyfikacji.

• Elektrownie jądrowe (ang. Nuclear plants) – opaski są wysoce odporne na promieniowanie (2×10⁸ rad – dawka promieniowania od 100-200 rad wywołuje chorobę popromienną u człowieka), co wpływa pozytywnie na wykorzystywanie ich w obszarach zamkniętych. Wykorzystywane do zabezpieczania przewodów odprowadzających ciepło. Stosowanie odpowiednich narzędzi sprawia, że montaż jest szybki i łatwiejszy, dodatkowo zmniejszając czas wykorzystania instalatorów zajmujących się konserwacją instalacji w obszarach zamkniętych.

• Petrochemie i rafinerie (ang. Petrochemical processing) – opaski metalowe ze stali nierdzewnej gwarantują długą żywotność, odporność na korozję i ekstremalnie wysokie temperatury co umożliwia stosowanie ich w wielu różnych zastosowaniach. W zakładach chemicznych służą do łączenia kabli z korytami kablowymi oraz identyfikacja permanentna umożliwia identyfikację przewodów w takim środowisku. Rafinacja ropy naftowej wymaga zastosowania materiałów odpornych na oddziaływanie czynników korozyjnych, takich jak siarka (obecna w nieprzetworzonej ropie naftowej), kwas naftenowy (nazwa zbiorcza kwasów organicznych występujących w ropie naftowej), kwas politionowy, chlorki, dwutlenek węgla, amoniak, cyjanki, chlorowodór, kwas siarkowy, wodór, fenole, tlen oraz węgiel. Wszystkie te czynniki korozyjne mogą występować na różnych etapach wydobycia, przesyłania i przetwarzania ropy (źródło).
  

                                  Rafineria LOTOS w Gdańsku

• Lotnictwo i kosmonautyka (ang. Aircraft) – samoblokująca konstrukcja opasek o niskiej wadze oraz wysokiej wytrzymałości czyni je znacznie wydajnymi i niezawodnymi elementami składowymi samolotów. Stal nierdzewna została przetestowana pod kątem wysokich temperatur ponad 538°C (1000°F) w celu zapewnienia doskonałej ciągłej pracy w całym zakresie temperatur i maksymalnego przedłużenia żywotności. Służą do mocowania koców termoizolacyjnych do kolektorów i rur silników odrzutowych.

                                     Serwis Boinga w Pyrzowicach

• Przemysł kolejowy (ang. Railroad) – wysoka wytrzymałość, mała waga, niski profil gwarantuje lepszą wydajność i niezawodność przy dużych przeciążeniach. Wydłużony okres eksploatacji redukuje potrzebę okresowych przeróbek. Służą do łączenia, mocowania, zabezpieczania kabli i przewodów w pociągach, w szczególności w obszarach z silnikami – miejsca szczególnie narażone na trudne warunki środowiskowe. Opaski spełniają japońskie standardy JSA (ang. Japanese Standards Association) dotyczące badania materiału na wpływ mgły/natrysku solnego JIS-C-5028 (link) oraz wstrząsowy standard dotyczący wibracji JIS-E-4031 (link).

• Przemysł motoryzacyjny (ang. Automotive) – wybitna wytrzymałość na trudne warunki atmosferyczne, odporność na korozję zapewniając długą żywotność przy niskiej wadze. Doskonale sprawdzają się przy mocowaniu osłon gumowy przegubu (ang. constant velocity CV) w ciężarówkach z napędem na przednie koła. Nadają się również do mocowania koców termicznych do rur wydechowych silnika ciężarówki.

• Telekomunikacja (ang. Telecommunications) – opaski zapewniają długą żywotność, odporność na korozję i chemikalia w trudnych warunkach zewnętrznych i ekstremalnych temperaturach. Samoblokująca konstrukcja główki opaski ułatwia oraz skraca czas montażu. Służą do bezpiecznego mocowania kabli do wież telekomunikacyjnych.

• Ciężki sprzęt (ang. Heavy Duty) – opaski metalowe służą do bezpiecznego mocowania kabli na suwnicach w Bałtyckim Terminalu w Gdyni (BCT).

Instytucje certyfikujące opaski ze stali nierdzewnej w firmie Panduit

   Instytucje regulujące normy mają równie trudne zadanie dokonując specjalistycznych testów, gdyż w razie zdarzenia losowego to właśnie te przepisy będą sprawdzane. Najważniejsze z przepisów to:

• UL 94 (poprzedni artykuł dotyczący UL94) określający poziom palności.
• CE – Zgodność Europejska. Zgodność wymagana w większości produktów sprzedawanych na terenie Unii Europejskiej. Rozporządzenia i normy Unii Europejskiej określają wymagania dla towarów i usług, stosowanie oznaczenia „CE” oznacza zgodność z tymi wymaganiami.
• ABS – (ang. American Bureau of Shipping) amerykańska organizacja opracowuje i weryfikuje normy dotyczące projektowania, budowy i eksploatacji urządzeń związanych z morzem w tym: statki handlowe i marynarki wojennej, wiertnice morskie, pojazdy podwodne, FPSO (Goliat) (ang. Floating Production Storage and Offloading) itp. Opaski metalowe firmy Panduit z grupy MLT i taśmy stalowe MS posiadają aprobatę ABS dodatkowo wybrane konektory i terminale.
• Bureau Veritas – francuska organizacja klasyfikacyjna w przemyśle morskim, jednostek pływających, platform wiertniczych, produktów petrochemicznych, wind przeciwpożarowych itp.
• DNV – (ang. Det Norske Veritas) norweska organizacja certyfikacyjna przemysłu morskiego (ang. maritime), platform wiertniczych i przemysłu energetycznego. W 2013r. DNV połączyła się z niemiecką organizacją GL (Germanischer Lloyd) i powstało DNV GL.
• DNV GL – organizacja znana jako globalny gracz na rynku żeglugowym, ropy, gazu, energetyki jak również żywności i ochrony zdrowia i jako taki może sprostać wyzwaniom równoważenia potrzeb społecznych i biznesowych. Nie możesz pływać na światowych wodach jeżeli nie spełniasz ich reguł.

• LR – (ang. Lloyd’s Register of Shipping) brytyjska organizacja certyfikacyjna od 1834r. zajmuje się spisem statków, obecnie również samolotów, nadzoruje bezpieczeństwo w elektrowniach atomowych, obiektach inżynierii lądowej i morskiej, rurociągach naftowych, itp. (normy)

Przydatne linki:

• Opaski ze stali nierdzewnej na stronie firmy Panduit (link);
• Opaski ze stali nierdzewnej na stronie firmy MK Elektronik (link);
• Broszura dotycząca opasek ze stali nierdzewnej (link).
• Artykuł na moim prywatnym blogu: Opaski metalowe.

Zanim odpowiem na to jakże ciekawe pytanie. Początkowo zapoznamy się z terminem halogenów. „Halogeny” są zespołem pięciu pierwiastków chemicznych:

• fluor (F) – w temperaturze pokojowej, występuje w postaci blado żółto-brązowego gazu.
• chlor (Cl) – w temperaturze pokojowej jest jasnozielonym gazem.
• brom (Br) – w temperaturze pokojowej jest cieczą czerwonawo-brązową, rudą;
• jod (I) – w temperaturze pokojowej jest ciałem stałym w kolorze stalowo-szarym, po reakcji chemicznej w kolorze fioletowym; 
• astat (At) – czarne ciało stałe. Silnie promieniotwórczy, ciężko zdobyć.

Należą one do 17-tej grupy chemicznej układu okresowego fluorowców (chlorowców). Określenie zostało wprowadzone w 1842 roku przez szwedzkiego chemika barona Jönsa Jacoba Berzeliusa, nazwa pochodzi od greckich słów „sól” i „tworzyć„.

Co tak naprawdę decyduje o stosowaniu produktów bezhalogenowych?

   Toksyczność halogenów jest potencjalnie niebezpieczna dla ludzi, jeśli istnieje problem z ewakuacją z zagrożonego obszaru. Toksyczność dymu budzi największe obawy w zamkniętych pomieszczeniach, gdzie możliwości ucieczki są ograniczone, na przykład: wagoniki kolejki górskiej, statki morskie, platformy naftowe i gazowe.

   Istnieje możliwość wystąpienia korozji styków szczególnie w centrach danych oraz rozdzielniach telefonicznych z dużą ilością drogiej elektroniki. Jedno z wielu rozwiązań, które mogą zmniejszyć problem toksycznego dymu jest wybór produktów halogenowych, które trudno się zapalają lub zaczynają się palić w bardzo wysokiej temperaturze, zmniejszając ryzyko uwolnienia toksycznych lub żrących gazów.

Inną opcją jest wybór produktów bezhalogenowych (ang. Halogen-Free), które mogą się zapalić bez wydzielania toksycznych lub żrących gazów.

    Przepisy dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, określa certyfikat UL a dokładniej palność, rozprzestrzenianie się płomienia, toksyczność dymu (wcześniej już omawiałem te zagadnienia w artykule dotyczącym Certyfikatu UL). Istotną cechą jest to czy produkt podtrzymuje, rozprzestrzenianie ognia oraz jego łatwopalność. Są to czynniki decydujące o życiu ludzi znajdujących się w zamkniętych pomieszczeniach, gdzie ruch z dala od źródła ognia może być ograniczony, m.in. pociągi, platformy wiertnicze do wydobywania ropy i gazu oraz przemysł stoczniowy. O stopniu zagrożenia ludzi znajdujących się w strefie pożaru decyduje pięć podstawowych czynników:

• dym;
• toksyczne produkty spalania;
• niedostatek tlenu;
• wysoka temperatura gazów pożarowych;
• oddziaływanie płomieni.

Co się kryje się za szkodliwością dymu korozyjnego?

   Dym jest zawiesiną z bardzo drobnych cząstek stałych w gazie. Dym obok mgły jest jedną z postaci gazozolu (jeżeli rozproszonymi cząstkami są cząstki ciekłe, to gazozol jest mgłą, jeśli są to cząstki stałe, to gazozol jest dymem). Dym zazwyczaj jest produktem ubocznym spalania i często towarzyszy ogniowi. W miastach wraz z mgłą może tworzyć smog. Szczegółowe zagadnienia związane z dymem można przeczytać w dokumencie w języku polskim pt. „Metody badania właściwości dymotwórczych” (plik) Z pliku dowiemy się czym jest dym, jak bada się jego gęstość i jak się tworzy.

   Temat dymu korozyjnego był poruszany na sympozjum pt.: „Comparison of Communications LAN Cable Smoke Corrosivity” w San Francisco w 1997r. przez m.in firmę Underwriters Laboratories (nie działa już ten plik). Od tamtej pory zagadnienie było rzadko poruszane i szczątkowo omawiane jednak brak jest informacji potwierdzających: „Jak dym – powstały ze spalania się elementów halogenowych w rozdzielni – wpływa na elektronikę w szafach rozdzielczych lub serwerowych znajdujących się w sąsiadujących pomieszczeniach?„. Z tego co udało mi się ustalić pytając specjalistów na różnych grupach tematycznych:

• osady powstałe z dymu są osadami węglowymi połączone z wodą, a węgiel i związki węgla są przewodnikami co powoduje przyklejanie się, korozję styków i uszkodzenie elektroniki (informacja z grupy „Elektryk płakał jak do rozdzielnicy zajrzał„);
• „Kondensat prawie każdego dymu jest korozyjny. Nie sam dym, a woda wraz z rozpuszczonymi produktami reakcji gorzenia. Na wszystkim co zimniejsze od mniej-więcej 55 stopni będzie ta czy inna ilość kondensatu w postaci mieszanki kwasów siarczystych, azotowych itd. Sama mieszanka jest często bardziej agresywna od pojedynczych komponentów w większych ilościach. Dobrym przykładem tego efektu są korozja blach na dachach w bliskości fabryk lub szybka korozja tłumika samochodowego z katalizatorem. Proces dokładnie ten sam – „rozpuszczanie” (czyli reakcja tlenków kwasowych) w wodzie i powstawanie kwasów.” (informacja z grupy „Automatyk może więcej„);

   Wniosek nasuwa się sam. Podczas spalania wytrąca się woda, która w połączeniu z osadami węglowymi przenika do wnętrza urządzeń elektronicznych i tym samym może spowodować korozję styków. Szybkość wytwarzania się dymu w dużej mierze zależy od:

• szybkości wydzielania ciepła i szybkości spalania materiału – dlatego ważne jest aby przewody były ułożone estetycznie i równo co będzie korzystnie wpływało na równomierne rozprowadzenie temperatury;
• dodatku substancji opóźniających przebieg reakcji rozkładu;
• rodzaju spalania (płomieniowe, bezpłomieniowe).

    Przy niektórych zastosowaniach istnieje obawa, że materiały halogenowe uwolnią żrące i toksyczne gazy, w kontakcie z ogniem. Żrące pierwiastki gazów mogą uszkodzić elektronikę wszędzie tam, gdzie dotrze dym. Intensywność powstawania dymu zależy od rodzaju dodatków dodawanych do materiałów organicznych, np. wypełniaczy, plastyfikatorów, środków ogniochronnych. Zdolność materiałów do wydzielania dymu w warunkach bezpłomieniowego rozkładu termicznego jest zazwyczaj większa od dymotwórczości przy spalaniu płomieniowym. Dotyczy to szczególnie tworzyw sztucznych. Dla tworzyw sztucznych obserwuje się niekiedy zjawisko odwrotne, np. PCV intensywniej dymią przy spalaniu płomieniowym.

Skąd wiadomo że towar jest bezhalogenowy?

   Właściwości bezhalogenowe produktu są wymogiem regulowanym przez normy. Praktycznie bez zrobienia specjalistycznych testów, cechy są trudne do określenia. Ponieważ tworzywa sztuczne są mieszaniną substancji, które mogą zawierać żywicę, środek opóźniający spalanie, barwniki i inne dodatki, aby nadać produktowi szczególne właściwości. Dlatego należy przeprowadzić niezależne testy laboratoryjne w celu określenia czy całościowy produkt można sklasyfikować jako bezhalogenowy. Wszystkie metody będą dążyć do określenia obecności i poziomu halogenów. Poniżej przedstawiam niektóre z nich.

metoda badania IEC60754-1/BS6425-1 (Emisja Halogenów) – ilości fluorowodorowego gazu, innego niż kwas fluorowodorowy, ewoluują podczas spalania związku na bazie fluorowcowanych polimerów i związków zawierających chlorowcowane dodatki pobrane z konstrukcji kabli. Halogeny obejmują 5 pierwiastków: Fluor, Chlor, Brom, Jod i Astat, wszystkie te elementy są z natury toksyczne. W tym teście, gdy palnik jest podgrzewany do 800°C, próbka 1 g jest umieszczana wewnątrz, a HCL jest absorbowany do wody wewnątrz komory zasilanej strumieniem powietrza. Woda jest następnie testowana pod względem kwasowości. Jeśli wydajność kwasu chlorowodorowego jest mniejsza niż 5%, kabel jest sklasyfikowany jako LSOH. Jeżeli wydajność kwasu solnego wynosi od 5% do 15%, kabel jest sklasyfikowany jako LSF. IEC 60754-1 nie może być użyty do pomiaru dokładnej wydajności HCL, jeżeli jest mniejszy niż 5%, a zatem nie może stwierdzić, czy kabel jest wolny od halogenów czy nie. Aby określić, czy kabel nie zawiera halogenów, należy zastosować IEC 60754-2.

badanie IEC 60754-2 (korozyjność) – metoda określa stopień kwasowości gazów wydzielanych podczas spalania kabli pobranych z próbki kabla przez pomiar jej pH i przewodności (zawartość halogenowodorów (mg/g)). Próbkę uznaje się za zaliczoną do tego testu, jeśli wartość pH jest nie mniejsza niż 4,3 w odniesieniu do 1 litra wody, a konduktywność (przewodność) jest mniejsza niż 10 us / min. Gdy wydajność HCL (kwas solny) wynosi od 2 mg / g do 5 mg / g, próbka kabla może przejść przez IEC 60754-1 (kwasowość (μS/mm i pH)), ale jej wartość pH może być mniejsza niż 4,3 i dlatego nie przejdzie testu IEC 60754-2. Towary uznane jako bezhalogenowe mają kwasowość na poziomie: a1 lub a2. (mowa jest o tym w moim wcześniejszym artykule dotyczącym Certyfikatu CPR).

metoda badania IEC 61034-1/ASTM E662 (Emisja dymu) – test określa gęstość wydzielanego dymu (% przepuszczalności światła). „Test 3-metrowej kostki” mierzy wytwarzanie dymu z kabli elektrycznych podczas pożaru. Promień światła emitowany przez okno jest wyświetlany w obudowie do komórki fotoelektronicznej podłączonej do rejestratora w przeciwległym oknie. Rejestrator jest przystosowany do rejestracji od 0% dla całkowitego zaciemnienia do 100% transmisji świetlnej. Próbka kabla o długości 1 metra umieszczona jest pośrodku obudowy i jest stosowana z ogniem. Minimalna transmisja światła jest rejestrowana. Wynik jest wyrażony jako procent przepuszczanego światła. Próbkę uznaje się za zaliczającą ten test (IEC 61034-1 i 2), jeśli wartość jest większa niż 60%. Im większa przepuszczalność światła, tym mniej dymu emitowanego podczas pożaru.

metoda IEC 60332-3 (LSZH-3) – sprawdza odporność kabla na rozprzestrzenianie się płomieni.

metoda 60332-1-2 (LSZH-1) – Odporność pojedynczego kabla na pionowe rozprzestrzenianie się płomienia (h).

Właściwości, potwierdzające cechy towarów bezhalogenowych:

1. Metoda testowa IEC 60754-2 – niezależny test laboratoryjny;
2. Metoda UL94 preferowana wartość V-0 – ocena palności towaru;
3. Temperatura użytkowania ciągłego według UL Listed – co najmniej 95°C (203°F);
4. Zgodność ze standardem RoHs.

   Poszukując zamienników związków halogenowych warto pamiętać o produktach przyjaznych środowisku. Istotą tych działań jest identyfikacja substancji szkodliwych i/lub niebezpiecznych dla środowiska, co za tym idzie ograniczanie ich stosowania w niektórych towarach. Te zasady regulują: Europejska Dyrektywa RoHS, (od 01.07.2006r. ogranicza stosowanie w nowym sprzęcie elektronicznym wprowadzanym na teren Unii Europejskiej 6 substancji szkodliwych dla środowiska: ołów, rtęć, kadm, sześciowartościowy chrom, polibromowanych bifenyli (PBB), polibromowanych eterów fenylowych (PBDE)) oraz Europejska Dyrektywa WEEE 2002/96/WE (ang. Waste of Electrical and Electronic Equipment) dotycząca utylizacji odpadów elektrycznych i elektronicznych. W Japonii te przepisy nadzorowane są przez JGPSSI (ang. Japan Green Procurement Survey Standardization Initiative) i zakazują aż 100 różnych substancji. Przykładowymi firmami dbającymi o swoją zieloną politykę są: Ricoh, NEC i Toshiba. (Green Public Procurement).

   Czasami może się okazać, że produkty halogenowe spełniają tylko niektóre wymagania środowiskowe, z kolei bezhalogenowe przekraczają kryteria spełniając większość wymagań, przez co mogą stać się towarem referencyjnym do stosowania w większości wymagających środowisk.

Standardy międzynarodowych oznaczeń Halogen-Free

   Obecnie w przemyśle kablowym stosuje się różnego rodzaju przewody i różnorodne powłoki. Producenci oznaczają produkty ognioodporne różnymi międzynarodowymi symbolami:

• ogniodporne – kable ognioodporne są przeznaczone do użytku w sytuacjach pożaru, gdzie rozprzestrzenianie się płomieni wzdłuż trasy kablowej musi zostać opóźnione. Ze względu na względnie niski koszt kable ognioodporne są szeroko stosowane jako kable do przetrwania pożaru. Bez względu na to, czy kable są instalowane w pojedynczych kanałach czy w wiązkach, podczas pożaru rozprzestrzenianie się płomienia zostanie opóźnione, a pożar zostanie ograniczony do niewielkiego obszaru, zmniejszając w ten sposób zagrożenie pożarowe z powodu rozprzestrzeniania się ognia.
• LSZH (ang. Low Smoke Zero Halogen) – kable LSZH charakteryzują się nie tylko odpornością ogniową, ale także właściwościami bezhalogenowymi, co zapewnia niską korozyjność i toksyczność. Podczas pożaru kable LSZH emitują mniej dymu i kwaśnych gazów, które mogą być szkodliwe zarówno dla człowieka jak i drogiego sprzętu. W porównaniu z normalnymi kablami PCV, kable LSZH przewyższają swoją odpornością ogniową, niską korozyjnością i niską emisją dymu, jednak zwykłe kable z PVC mają lepsze właściwości mechaniczne i elektryczne.
• LSF (ang. Low Smoke and Fume) – kable niskoprężne (niewytwarzające wysokiego ciśnienia) cechuje je niska zawartość halogenu i niska korozyjność niskoprężnych kabli dymowych. Kable LSF zawierają również halogeny, ale ich zawartość jest znacznie mniejsza niż kabli PCV. Przewody LSF zostały zaprojektowane w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się ognia, toksycznych gazów i dymu podczas pożaru. Kable LSF są zwykle produkowane z ognioodpornego PCW mieszanego z dodatkiem HCL i pochłaniacza dymu. Materiały te pomagają poprawić ognioodporność kabli LSF.
• CMP (ang. plenum cable) – są to kable układane w przestrzeniach wentylacyjnych budynków. Przestrzeń ta jest obszarem, który może ułatwić cyrkulację powietrza w systemach grzewczych i klimatyzacyjnych, zapewniając dostęp do przepływu powietrza ogrzewanego / klimatyzowanego lub powrotnego. Przestrzeń między sufitem strukturalnym a sufitem podwieszanym lub pod podłogą podniesioną jest typowo uważane za plenum. Jednak niektóre konstrukcje sufitu podwieszanego tworzą szczelne zamknięcie, które nie pozwala na przepływ powietrza, a zatem nie może być uważane za przestrzeń powietrzną z plenum. Przestrzeń powietrzna jest zwykle wykorzystywana do przechowywania kabli komunikacyjnych dla sieci komputerowej i telefonicznej budynku. Jednakże zaproponowano, że rosnąca rezygnacja z kabli w przestrzeniach plenum może stanowić poważne zagrożenie w przypadku pożaru, ponieważ gdy ogień dotrze do takiej przestrzeni, przepływ powietrza obecny w tym obszarze dostarcza świeżego tlenu do płomienia i powoduje jego znaczny wzrost niż miałoby to miejsce w innym obszarze. Przewody plenum występują w powłoce ognioodpornej z polichlorku winylu (PVC) o niskim tworzeniu dymu lub fluorowanego polimeru etylenu (FEP). W USA firma regulująca normy tego rodzaju przewodów znana jest pod nazwą National Fire Protection Association standard NFPA 90A: Standard for the Installation of Air Conditioning and Ventilating Systems.
• CMR (ang. Riser Cable) – są to kable stosowane do prowadzenia w budynkach między piętrami w obszarach nieizolacyjnych (ang. non-plenum). Wymagania ogniowe w tych przewodach nie są restrykcyjne, dlatego kabel plenum może zastąpić kabel riser w przestrzeniach wentylacyjnych ale nie odwrotnie.
• CM – są to kable do ogólnego zastosowania w okablowaniu budynku. Kable CM są używane w obszarach innych niż przestrzenie rozprężne i piony wentylacyjne. Kable te są odporne na rozprzestrzenianie się ognia i zgodne są z testem szczelności pionowej UL 1581.

Czy warto stosować towary z właściwościami Halogen-Free?

    Powyższe argumenty, dowodzą że warto i obrazują konsekwencje nie stosowania się do ogólnie przyjętych norm. Takie niedopatrzenie może doprowadzić do kolosalnych strat. W momencie planowania zagospodarowania budynku lub pomieszczeń w kanały żebrowane, przewody i inne materiały wymagane w kosztorysach, monterzy lub instalatorzy sugerując się niższą ceną wybierają towary słabszej jakości. Bywa i tak, że czasami w przetargu brakuje sprecyzowanej informacji dotyczącej jaki powinien być produkt odpowiedni do danej strefy.

    Na przyszłość proszę pamiętać, że różnica cenowa z czegoś właśnie wynika. Szybkość spalania, przemieszczania się ognia jak i wytwarzania dymu są współmierne z czasem jaki możemy zyskać na ochronę ludzkiego życia oraz sprzętu. Nie po to inwestycje pochłaniają ogromne sumy pieniężne żeby oszczędzać na tego typu towarach. Dlatego ważne jest, aby zrozumieć charakterystykę łatwopalności i zastosowania kabli w infrastrukturze sieci. https://www.youtube.com/embed/u7sy4Iawf28

   Pojęciem ściśle związanym z okablowaniem strukturalnym jest NVP (ang. Nominal Velocity of Propagation) jest to stosunek prędkości sygnałów podróżujących w kablu do prędkości światła w próżni. Jest to kluczowa wartość przy wykonywaniu testów i pomiarów. Na podstawie tej wartości wyznaczana jest długość kabla. Wiedza na temat długości zamontowanego kabla jest wymagana by zapewnić zgodność instalacji ze specyfikacją, a co za tym idzie, zagwarantować sprostanie określonym aplikacjom. NVP może zostać wyznaczone przy użyciu mierników, takich jak np. Fluke DTX-1800.
Stosunek ten może być wyrażony w procentach bądź jako wartość dziesiętna z zakresu 0-1. Typową wartością NVP dla kabla nieekranowanego może być 69% (lub 0.69). W kablach miedzianych PUR6004BU-UY i PUP6004BU-UY (TX6000™ Enhanced Category 6 UTP) firmy Panduit NVP wynosi odpowiednio dla CMR – 70%, CMP – 72%.

Przydatne linki dot. towarów z właściwościami Halogen-Free firmy Panduit:

• kanały żebrowane;
• światłowody;
• kable;
• opaski powlekane ze stali nierdzewnej;
• osłony kablowe.

Artykuł na moim prywatnym blogu: Halogen-Free.

   To może na początku, odnośnie samych artykułów na blogu. Czasami teksty mogą się wydawać napisane w sposób mało profesjonalny/techniczny. Jednak proszę zauważyć, że nic tak nie przemawia do społeczeństwa jak prosty czytelny przekaz w tym wypadku recenzja firmy/produktu lub usługi.

   W nawiasach będą pojawiać się wyjaśnienia terminów bądź nazewnictwo w języku angielskim. Liczę na informację zwrotną (ang. feedback) odnośnie prawdopodobnych niezgodności, literówek lub błędów.

„Panduit cóż to za zwierz?”

  Firma Panduit (link) jest przede wszystkim firmą telekomunikacyjna, która zajmuje się projektowaniem i produkcją osprzętu telekomunikacyjnego (z wikipedii: „telekomunikacja – rozumiana jest jako nadawanie, odbiór lub transmisję informacji, niezależnie od ich rodzaju, za pomocą przewodów, fal radiowych bądź optycznych lub środków wykorzystujących energię elektromagnetyczną”). Główne grupy produktów:

• systemy okablowania strukturalnego i strefowego;
• opaski kablowe i akcesoria;
• systemy transmisji światłowodowej i miedzianej typu „skrętka”;
• systemy identyfikacji sieciowej; kanały kablowe;
• gniazda i panele zewnętrzne;
• złącza modułowe dla kabli miedzianych typu „skrętka” i do światłowodów;
• systemy stojaków „rack”.

    Produkty firmy Panduit opracowywane są w oparciu o innowacyjne technologie dzięki nieustającej koncentracji na interesach klientów oraz wysokiemu poziomowi inwestycji w R&D (ang. Research and Development – działalność, zazwyczaj zespołowa, o charakterze naukowym lub technicznym, której celem jest rozpoznanie prawidłowości występujących w wybranym obszarze rzeczywistości lub sprawdzenie hipotez stawianych przez teorie lub koncepcje naukowe).

   Jako ciekawostka – przez dział personalny, wydawany był w 1980r. miesięczny informator wewnętrzny „The Wire” zapewniający stałą komunikację wszystkich pracowników. W pierwszym numerze opisane były m.in. opaski z odpornością chemiczną z polipropylenu w kolorze zielonym, które firma Panduit miała jako pierwsza w 8 aż rozmiarach. Dodatkowo były wzmianki personalne odnośnie pracowników m.in jak długo pracują. Publikowane były nowości technologiczne, osiągnięcia pracowników nie tylko w pracy, ale również w sporcie np. golf, tenis.

    Firma Panduit oparta jest na rodzinnych tradycjach, przekazana z ojca na syna dba o wykwalifikowanych pracowników, szkoli i inwestuje w ludzi. W tym ciągłym pędzie nie zapomina o ludziach potrzebujących i ubogich. Działa charytatywnie. W lipcu 2017 r. przekazano 18 komputerów i 5000 dolarów do Concordia Children Services w Manili (Filipiny), które będą wykorzystywane do zapewnienia wsparcia dzieciom znajdującym pomoc wśród tej organizacji. Stowarzyszenie Concordia zbiera sieroty i pomaga dzieciom z bardzo ubogich rodzin – zapewnia im wykształcenie, duchową nadzieję i odżywianie.

Słowa Steve’a Jobs’a kapitalnie obrazują podejście do klienta i ideę firmy Panduit:

„Technologia jest niczym. Ważne jest to, że masz wiarę w ludzi, że są dobrzy i inteligentni, a jeśli dasz im narzędzia, to zrobią z nich wspaniałe rzeczy”.

Nadszedł najwyższy czas, na zmiany.  

W firmie MK Elektronik zajmujemy się dystrybucją wielu towarów związanych z branżą instalatorską:

• kabli czteroparowych (skrętka) i wieloparowych;
• systemów okablowania strukturalnego;
• akcesoriów do sieci komputerowych;
• listew elektroinstalacyjnych;
• osprzętu światłowodowego;
• kabli komputerowych;
• szaf dystrybucyjnych;
• sprzętu aktywnego;
• FTTD i FTTH.

Jako autoryzowany dystrybutor firm: Panduit, Digitus i Alantec, posiadamy szeroki asortyment produktów certyfikowanych z pełną 25 letnią gwarancją systemową oraz gamę ciekawych rozwiązań nie tylko dla Data Center. Zaopatrujemy największe firmy informatyczne i stoczniowe w Polsce, ale z faktu umów o poufności nie możemy ich zdradzić. Wierzymy, że aby zdobyć uwagę klienta trzeba się wybić z cienia konkurencji i realizować coraz to większe projekty. I to właśnie robimy.

Jesteśmy małą firmą z wielkim sercem nastawionym na chęć zdobycia wiedzy i doświadczenia. Nie boimy się wyzwań, nie przechodzimy obojętnie obok, angażujemy się, dla nas liczysz się Ty.

    Posiadamy własny magazyn na miejscu dlatego duża część towaru dostępna jest od ręki. Towar sprowadzany na zamówienie najczęściej dociera do nas w przeciągu trzech dni, chyba że nie ma go u producenta, wtedy trochę dłużej. Sklep internetowy umożliwia dokonanie zakupu i odebranie go w siedzibie bądź zamówienie dostawy: Fedex, Dhl, Ups, Dpd, etc.    

   Siedziba firmy znajduje się w Gdańsku przy ulicy Bitwy Oliwskiej 36a, dojazd jest prosty w razie problemów można skorzystać z mapki umieszczonej na google maps, lub na naszej stronie. Dodatkowo z tyłu budynku mamy oddzielny parking dla klientów ale i tak większość klientów parkuje tuż przed wejściem. W pobliżu naszej firmy możesz przy okazji naprawić samochód, zrobić blacharkę, założyć instalację gazową lub dać samochód do wyczyszczenia.          

W ofercie oprócz powyższych firm posiadamy również asortyment takich firm jak: Belden, Hirschmann, Unika kable (z Włoszech), KATlink, LinkBasic, Toten, Telegaertner, Aten, Elektroplast, Hager, Maxbert, Fluke Networks, Knipex, Dymo i wiele innych.  

Zapraszamy do współpracy.

Ty również możesz nim być, kolejnym zadowolonym klientem.